ETF-lər və Səhmlər

Səhm şirkətin qismən mülkiyyətini təmsil edən qiymətli kağızdır. ETF isə müxtəlif qiymətli kağızlardan ibarət “səbət”dir — buraya fərqli səhmlər və ya istiqrazlar kimi digər aktivlər daxil ola bilər. Məsələn, investor ExxonMobil şirkətinin bir səhminə sahib ola bilər və ya enerji sektoruna aid müxtəlif səhmlərə investisiya edən bir ETF ala bilər.

ETF-lər və səhmlər arasındakı oxşarlıqlar

Hər ikisi gün ərzində (birja ticarət saatları ərzində) alınıb-satılır. Onlar həmçinin qiymət baxımından şəffafdır — yəni alış və satış (bid-ask) qiymətləri və ticarət həcmi real vaxt rejimində göstərilir. Bu xüsusiyyət qarşılıqlı fondlardan fərqlənir.

İnvestor səhmləri və ya ETF paylarını alarkən bütün bazar əmri növlərindən istifadə edə bilər. Həmçinin hər ikisini “short sell” (qısa satış) edə və opsionlardan istifadə edə bilər.

ETF-lər və səhmlər arasındakı fərqlər

Səhmlər adətən ETF-lərlə müqayisədə daha riskli olur. ETF müxtəlif qiymətli kağızlardan ibarət bir səbətdir və bir səhmin zəif göstəricisi ETF daxilindəki digər səhmlərin yaxşı göstəricisi ilə kompensasiya oluna bilər. Eyni səviyyədə şaxələndirmə əldə etmək üçün bir neçə səhmi ayrıca almaq isə daha baha başa gələ bilər.

ETF-lər müxtəlif sektorlar üzrə geniş bazar çıxışı təqdim edir, həmçinin artım (growth) və dəyər (value) kimi xüsusi investisiya strategiyalarını əhatə edir. Bundan əlavə, ETF-lər idarəetmə baxımından daha rahatdır və araşdırma üçün daha az vaxt tələb edir.

ETF-lər treydinq üçün daha yaxşıdırmı?

Bu, investorun riskə meyilliliyindən və strategiyasından asılıdır. Lakin demək olar ki, yüksək riskə meyilli investorlar üçün səhmlər daha yüksək gəlir imkanı təqdim edə bilər.

Əgər bazarda orta göstəricidən gəlirlərin yayılması (dispersiyası) genişdirsə, səhmlərin alqı-satqısı daha üstün ola bilər. Amma müəyyən bir sektorda səhmlərin gəlirləri orta göstəriciyə yaxın və dar diapazonda dəyişirsə, ETF-lər daha əlverişli ola bilər.

Məsələn, mürəkkəb texnologiyalara malik sektorlar üçün — xüsusilə biotexnologiya sənayesi kimi sahələrdə — ETF-lər daha ağıllı seçim ola bilər, çünki onlar riski şaxələndirməyə imkan verir.

ETF-lərin mənfi tərəfləri nədir?

Səhmlərin alqı-satqısında olduğu kimi, investorlar ETF əməliyyatı üçün də hər icraya görə komissiya ödəyirlər. Bu xərclər yüksək ola və investorun investisiyadan gəlirini (ROI) azalda bilər.

Həmçinin bəzi ETF-lər daha riskli əsas (underlying) strategiyalara malik ola bilər. Dividend ödəyən ETF-lər mövcud olsa da, onların dividend gəlirliliyi adətən tək bir səhmlə müqayisədə daha aşağı olur, çünki ETF-lər daha aşağı risk səviyyəsinə malikdir və şaxələndirmə təmin edir.

ETF-lər yeni başlayanlar üçün uyğundurmu?

ETF-lər investisiya baxımından yeni başlayanlar üçün uyğundur, çünki onlar nisbətən aşağı xərclə şaxələndirmə imkanı təqdim edir. Yeni investorlar müxtəlif qiymətli kağızlara daha asan idarə olunan formada investisiya etmək üstünlüyü əldə edirlər.

Bununla belə, yeni başlayanlar ETF-in tərkibini diqqətlə araşdırmalıdır. Bəzi ETF-lər riskli sektorlara bağlı ola və ya kredit çiyni (borc vəsaiti ilə investisiya) kimi riskli strategiyalardan istifadə edə bilər.

ETF-lər və səhmlər arasında korrelyasiya varmı?

Bu, ETF-in əsaslandığı aktivlərdən və strategiyadan asılıdır. Məsələn, əgər bir ETF müəyyən bir indeksi təqlid edirsə, onun qiyməti həmin indeksə uyğun şəkildə eyni istiqamətdə hərəkət edəcək.

Lakin əgər bu, “inverse” (əks istiqamətli) ETF-dirsə, o zaman indeksin hərəkətinin əksinə doğru dəyişəcək — yəni indeks yüksəldikdə ETF düşəcək, indeks düşdükdə isə ETF yüksələcək.