Giriş

Maliyyə bazarlarına müxtəlif yollarla yanaşmaq mümkündür. Nəticədə məqsəd qazanc əldə etmək olsa da, bu məqsədə çatmaq hər bir treyderin şəxsiyyətindən asılı olaraq fərqli yollarla baş verir. Bəziləri daha yüksək gəlir ümidi ilə risk almağa meyllidirlər, digərləri isə kapitalını qorumağa və uzunmüddətli, aşağı riskli qazanc əldə etməyə çalışırlar.

Maliyyə bazarlarına müxtəlif yanaşmalar

Treyderlər altı fərqli kateqoriyaya bölünür:

1. Skalper

Maliyyə bazarlarının sürət və həyəcanından faydalanmaq istəyənlər üçün skalper olmaq yaxşı seçimdir. Skalperlər çox qısa müddətli treyderlərdir – bəzən mövqeləri saniyələrlə saxlayırlar – və bazarlarda baş verən qısamüddətli dəyişkənlikdən qazanc əldə etməyə çalışırlar (Şəkil 1). Onlar yüksək likvidli alətləri seçirlər ki, istədikləri qiymətlə alış-satış edə bilsinlər və bəzən böyük və ya kredit çiyinli forex mövqelərindən istifadə edirlər.

Şəkil 1

C:\Users\w.chehade\Downloads\EURUSD 1 minute chart CFI Figure 1.png

 Onlar instinktiv davranır və eyni anda bir neçə işi görə bilirlər, bu da onlara qısa müddətdə bazar formasiyalarını və strategiya elementlərini müəyyən etməyə kömək edir. Scalping kimi forex növləri bazar çox dəyişkən və qeyri-müəyyən olduqda zərər görə bilərlər və bu zərərlər bir neçə gün ərzində əldə edilən qazancı silə bilər. Buna baxmayaraq, bu ticarət üslubunun mükafatı hər gün ardıcıl olaraq böyük qazanc əldə etmək imkanıdır.

2. Günlük treyder (Day trader)

"Day trader"-lər skalperlərə bənzəyirlər, lakin daha az tezliklə ticarət edirlər və mövqeləri gün ərzində daha uzun müddət saxlayırlar. Belə qısa müddətli treyderlər qərar vermək üçün 5 və ya 15 dəqiqəlik qrafiklərə baxırlar və günün sonunda bütün mövqelərini bağlayırlar. 

Skalperlər kimi, günlük treyderlər də qərar verməkdə çevik olmalıdırlar, baxmayaraq ki, düzgün ticarət quruluşu olduqda qərar vermək üçün daha çox vaxtları olur. Onlar tez-tez bazarı yoxlamalı və əksər hallarda ekran qarşısında olmalıdırlar, lakin ticarət öz hədəfinə doğru irəlilədikcə digər işlərlə də məşğul ola bilirlər.

3. Sving treyder

Sving treyderlər orta müddətli treyderlər kimi tanınırlar və mövqeləri bir neçə gün və ya hətta həftələrlə saxlayırlar. Onlar texniki analizə böyük önəm verirlər, lakin günlük treyderlər və skalperlərlə müqayisədə cari fundamental məlumatlara və əsas xəbərlərə daha çox diqqət yetirirlər.

Sving treyderlər daha rahat təbiətə malikdirlər, çünki bütün ticarət sessiyaları boyunca ekran qarşısında olmaq məcburiyyətində deyillər. Onlar ticarət sifarişlərini yerləşdirə və gündə bir dəfə yoxlaya bilərlər. Bununla belə, bazarı düzgün təhlil edib və adətən yaratdığları sistemlərinin aşkarladığı yüksək ehtimallı ticarət strategiyalarına üstünlük verirlər.
Sving treyderlər adətən 1 saatlıq və 4 saatlıq qrafiklərdən istifadə edirlər (Şəkil 2) və istiqaməti müəyyən etmək üçün daha böyük zaman çərçivələrinə, daha dəqiq giriş nöqtəsi üçün isə bəzən daha kiçik zaman çərçivələrinə baxa bilərlər.

Şəkil 2

C:\Users\w.chehade\Downloads\GBPCHF 4 hour chart CFI Figure 2.png

4. Mövqe treyderi (Position trader)

Mövqe treyderləri uzunmüddətli ticarət edənlərdir – onlar mövqeləri həftələrlə, aylarla, bəzən isə illərlə saxlayırlar. Onlar qısamüddətli qiymət dəyişiklikləri ilə maraqlanmırlar və yalnız giriş və çıxış nöqtələrini müəyyən etmək üçün kiçik zaman çərçivələrinə baxırlar.

Mövqe treyderləri həm fundamental, həm də texniki analizə əsaslanırlar. Onlar iqtisadi tendensiyaları, mərkəzi bank qərarlarını, faiz dərəcələrini və digər uzunmüddətli istiqaməti müəyyən edən amilləri nəzərə alırlar. Texniki analizdən əsasən giriş və çıxış üçün istifadə edirlər və uzunmüddətli baxış bucağına görə ona əlavə əhəmiyyət vermirlər. Bazar yoxlamalarını həftədə bir dəfə və ya məhsulun dəyişkənliyindən və stop-loss və ya hədəfə yaxınlığından asılı olaraq edirlər.

5. Alqoritmik treyder (Algorithmic trader)

Əgər siz proqramlaşdırma və kompüterlərlə işləməyi sevirsinizsə, bu bacarıqlarınızı avtomatlaşdırılmış və bəzən yüksək tezlikli ticarət (high frequency trading) sistemləri qurmaq üçün istifadə edə bilərsiniz. Alqoritmik treyderlər texniki analizə əsaslanaraq qaydalar toplusu yaradırlar və bu qaydaların davamlı gəlir gətirəcəyinə inanırlar. İlkin hazırlıqdan sonra treyderlər sistemi keçmiş məlumatlar üzərində sınaqdan keçirərək onun keçmişdə necə performans göstərdiyini yoxlayırlar.

Testlər tamamlandıqdan sonra sistem real ticarət hesabında tətbiq olunur – adətən kiçik hesab və əməliyyatlarla başlayaraq treyder sistemə alışır. Bu proqramlar etibarlı serverlərdə yerləşdirilir ki, internet və elektrik problemləri ticarətə təsir etməsin.

Alqoritmik ticarət bu gün bazarda üstünlük təşkil edir və treyderin emosiyalarını aradan qaldırmağa kömək edir. Psixoloji üstünlüklərlə yanaşı, bu sistemlər treyderin bazarı tez-tez yoxlamasına ehtiyac yaratmır – yalnız sistemin işlək olub-olmadığını yoxlamaq kifayətdir.

6. Hadisə əsaslı treyder (Event-driven trader)

Bəzi treyderlər yüksək dəyişkənliyin olduğu dövrlərdə, məsələn, iqtisadi göstəricilərin açıqlanması və ya mühüm hadisələr zamanı bazara daxil olmağı üstün tuturlar (Şəkil 3). Bu treyderlər iqtisadi təqvimə baxır və açıqlama baş verdikdən sonra bazara daxil olmağa çalışırlar. Əgər bazarın düzgün tərəfindədirlərsə, bu zaman böyük qazanc əldə edə bilərlər.

Şəkil 3

C:\Users\w.chehade\Downloads\Dow Jones 5 min chart CFI Figure 3.png

Bu ticarət növünün üstünlüyü odur ki, qısa müddətdə qazanc əldə etmək və ekran qarşısında az vaxt keçirmək mümkündür. Lakin çatışmazlıq ondan ibarətdir ki, xəbərlər zamanı likvidlik aşağı ola bilər, çünki bir çox treyderlər kənarda qalır. Yəni, açıqlama yayılan kimi bazara daxil olmaq istəyirsinizsə, qiymətlərin sürətlə dəyişəcəyinə hazır olun.

Sizin üçün hansı üslub uyğundur?

Ticarət üslubunu müəyyənləşdirmək yalnız sizin özünüzün qərar verə biləcəyi bir məsələdir. Adətən belə ticarət üslubu sürət və adrenalini sevənlərə uyğun olsa da, sakit və sabit düşüncəyə sahib bəzi insanlar skalpingdə uğur qazana bilərlər. Burada doğru və ya yanlış seçim yoxdur – birinə uyğun olan üslub, digərinə uyğun olmaya bilər.

Əgər ticarət üslubunuzu formalaşdırmaqda çətinlik çəkirsinizsə, ilk olaraq gündəlik treydinqə nə qədər vaxt ayıra biləcəyinizi müəyyənləşdirin. Əgər gündə bir neçə saat vaxt ayıra biləcəyinizi düşünürsünüzsə, o zaman qısamüddətli ticarət sizin üçün uyğun ola bilər. Əgər bu sizə stresli görünürsə, o zaman orta müddətli yanaşma daha məqsədəuyğun ola bilər.

Digər tərəfdən, əgər forex ticarətinə çox az vaxt ayıra biləcəyinizi düşünürsünüzsə, o zaman mövqe ticarətini və ya avtomatik işləyən alqoritmik sistemləri nəzərdən keçirmək faydalı ola bilər. Əgər xəbərləri izləməyi və onların bazara təsirini təhlil etməyi sevirsinizsə, xəbər əsaslı ticarət sizin üçün uyğun ola bilər – lakin bu üslubun bəzi çatışmazlıqlarını da nəzərə almaq lazımdır.

Bəzi treyderlər həyatdakı artan məsuliyyətlər səbəbilə qısamüddətli ticarətdən uzunmüddətli ticarətə keçiblər. Digərləri isə əsas işlərindən təqaüdə çıxdıqdan sonra əldə etdikləri boş vaxtdan istifadə edərək, əvvəllər uzunmüddətli treyder olduqları halda indi qısamüddətli ticarətlə məşğul olurlar.

Forex ticarətini indi kəşf et

Nəticə

Sonda, hansı ticarət üslubunu seçməyinizdən və ya xarakterinizə nə uyğun gəldiyindən asılı olmayaraq, unutmayın ki, ticarət bir biznesdir və ona bu ciddiliklə yanaşmaq lazımdır. İstər qısamüddətli, istərsə də uzunmüddətli ticarət aparasınız, forex ticarətində riski minimuma endirmək və mükafatı maksimuma çatdırmaq vacibdir. Eyni zamanda, xəbərləri və strategiyanızın nəticələrinə təsir edə biləcək digər amilləri diqqətlə izləmək də önəmlidir.