Kredit çiyni — ticarət mövqeyinə onun ümumi dəyərinin yalnız bir hissəsi ilə nəzarət etməyə imkan verən bir vasitədir. Əslində, bu sizə daha böyük bazar təsirinə sahib olmağa və ən kiçik qiymət dəyişikliklərindən belə faydalanaraq gəlirinizi maksimuma çatdırmağa imkan verir.
Kredit çiyni necə işləyir?
Kredit çiyni ilə ticarət edərkən, treyder daha böyük bir mövqeyə nəzarət etmək üçün yalnız kiçik bir məbləğ qoymalıdır. Əksər ticarət platformaları bu imkanı təqdim edir və təklif olunan kredit çiyninin səviyyəsi həm şirkətin öz risk siyasətindən, həm də hər bir ölkənin yerli tənzimləyici orqanlarının müəyyən etdiyi maksimum kredit çiyni həddindən asılıdır.
Bəzi treyderlər bu əlavə çevikliyi faydalı hesab etsələr də, hesablarında mövcud olan bütün kredit çiyni imkanlarından istifadə etməyə məcbur deyillər. Digər sözlə, yüksək kredit çiyni sizə az məbləğlə daha böyük bazar təsiri qazandırsa da, bu, mütləq daha çox risk demək deyil. Riskin səviyyəsi kredit çiynidən necə istifadə etdiyinizdən və strategiyanızın bu əlavə kredit çiyninə ehtiyac duyub-duymamasından asılıdır. Məsələn, qısamüddətli ticarətlə məşğul olan günlük treyderlər daha kiçik hədəflərlə işlədikləri üçün daha yüksək kredit çiyninə ehtiyac duya bilərlər.
Digər tərəfdən, uzunmüddətli treyderlərə bu qədər kredit çiyni lazım olmaya bilər, çünki onların hədəfləri daha böyükdür və bu, onsuz da daha yüksək gəlir və qazanc deməkdir. Bu halda, çox yüksək kredit çiyni uzun zaman çərçivəsində baş verən böyük qiymət dəyişiklikləri səbəbilə hesab üçün risk yarada bilər.
Kredit çiyni ilə bağlı nəzərə alınmalı amillər
Kredit çiyni treyderin risk iştahından asılıdır. Daha ehtiyatlı və konservativ treyderlər aşağı kredit çiyni seçə bilər; riskə daha açıq olanlar isə yüksək kredit çiyni ilə işləməyi üstün tuta bilərlər – hətta ondan tam istifadə etməsələr belə.
Bundan əlavə, ticarət edilən bazar da gözlənilən kredit çiyni səviyyəsini müəyyən edir. Məsələn, Bitcoin kimi dəyişkən (volatil) ticarət alətləri kəskin qiymət dəyişiklikləri ilə tanınır. Bu səbəbdən, ticarət platformaları həm özlərini, həm də müştəriləri bu dəyişkənlikdən qorumaq üçün aşağı kredit çiyni təklif edirlər. Əksər hallarda bu kredit çiyni 4:1-dən çox olmur, yəni treyder açmaq istədiyi mövqenin 25%-ni marja kimi təmin etməlidir.
Digər alətlər, məsələn forex cütlükləri növləri, daha yüksək kredit çiyni ilə təqdim olunur. Bu isə həm platformanın siyasətindən, həm də yerli tənzimləyici orqanın qaydalarından asılıdır. Bəzi regionlarda kredit çiyni 400:1 və ya daha yüksək ola bilər. Lakin peşəkar treyderlər belə, adətən 200:1-dən artıq kredit çiyni istifadə etmirlər və bu kredit çiynini daha çox əlavə çeviklik üçün istifadə edirlər, bazarda özlərini həddindən artıq kredit çiyni ilə riskə atmaq üçün yox.
Kredit çiyni nümunəsi
Əgər hesabınız 400:1 kredit çiyni təklif edirsə, bu o deməkdir ki, cəmi 250 ABŞ dolları ilə 100,000 dollarlıq mövqeyə nəzarət edə bilərsiniz. Bu, ilk baxışdan həddindən artıq görünə bilər, lakin məhz bu cür çeviklik kredit çiyninin təqdim etdiyi üstünlüklərdəndir.
Bu halda 1% qiymət dəyişikliyi (Şəkil 1) sizə 1,000 dollar qazanc və ya zərər gətirə bilər. Halbuki kredit çiyni olmadan eyni qiymət dəyişikliyi cəmi 2.5 dollar qazanc və ya zərər demək olardı.
Şəkil 1
Marja nədir?
Marja və kredit çiyni bir-biri ilə sıx bağlı anlayışlardır. Kredit çiyni – treyderə təqdim olunan imkan, marja isə – mövqe açmaq üçün tələb olunan real vəsaitdir. Bu, hesabda mövcud olan kredit çiynindən asılı olmayaraq, hər bir ticarət mövqeyini açmaq üçün lazım olan məbləğdir. Məsələn, əgər hesabınızda 400:1 kredit çiyni varsa, bu o deməkdir ki, siz hesabınızdakı məbləğdən 400 dəfə böyük bir mövqeyə nəzarət edə bilərsiniz.
Əgər 100,000 ABŞ dolları dəyərində bir mövqe götürsək, 400:1 kredit çiyni ilə bu mövqeni açmaq üçün tələb olunan marja 250 dollar və ya 0.25% olacaq. 100:1 kredit çiyni ilə isə eyni mövqe üçün 1,000 dollar və ya 1% marja tələb olunur.
Kredit çiyninin üstünlükləri
Daha geniş bazar təsiri
Yüksək kredit çiyninin mövcudluğu, müxtəlif ticarət məhsulları üzrə daha geniş bazar təsiri yaratmağa imkan verir. Bu, treyderə eyni anda bir neçə alətdə mövqe açmaq imkanı verir. Lakin unutmayın ki, kapitalınızı çox sayda mövqe arasında payla.dırmaq riskləri artıra bilər. Buna görə də kredit çiynindən müvafiq və ölçülü şəkildə istifadə etmək vacibdir.
Faizsiz borc anlayışı
Kredit çiyni anlayışı, əslində bir növ borc konsepsiyasına bənzəyir. Lakin ticarətdə fərq ondadır ki, siz bu borcdan əlavə faiz ödəmədən faydalanırsınız. Bu, tamamilə pulsuz təqdim olunan bir imkandır.
Daha böyük qazanc
Əgər bazarın düzgün tərəfindəsinizsə, daha geniş bazar təsiri daha böyük qazanc deməkdir. Artıq əldə edilə biləcək məqbul qazanc üçün böyük faizli qiymət dəyişikliklərini gözləməyə ehtiyac yoxdur. Kredit çiyni vasitəsilə kiçik qiymət dəyişikliklərindən belə böyük gəlir əldə etmək mümkündür. Bu, xüsusilə bazarların demək olar ki, hərəkətsiz olduğu aşağı volatillik şəraitində faydalıdır. Əgər bazarın doğru tərəfindəsinizsə, belə cüzi hərəkətlərdən belə gəlir əldə edə bilərsiniz.
Bahalı maliyyə alətləri
Bəzi ticarət edilə bilən maliyyə alətləri qiymət baxımından bahalıdır, bu da onların marja tələblərinin daha yüksək olması deməkdir. Kredit çiyni bu vəziyyəti yumşaldır və daha geniş iştirak imkanı yaradır. Başqa sözlə, yüksək kredit çiyni, bahalı ticarət məhsullarını almaq və ya satmaq üçün daha əlçatan edir.
Kredit çiyninin mənfi cəhətləri
Daha geniş bazar təsiri daha böyük qazanc demək olsa da, bazarın yanlış tərəfində olduöunuz halda zərərlər də bir o qədər sürətlə arta bilər. Buna görə də, zərərləri məhdudlaşdırmaq və kredit çiynindən nəzarətli şəkildə istifadə etmək vacibdir – hətta bəzi əməliyyatlarınızda nə qədər əmin olsanız belə, hesabınızı həddindən artıq riskə atmamalısınız.
Bu, yüksək kredit çiyni ilə işləyən hesablar üçün ən böyük risklərdən biridir və treyderlər bunu daim nəzərə almalıdırlar. Çünki böyük qazanc vədi insanı asanlıqla cəlb edə bilər və nəticədə yalnız bir uğurlu əməliyyat etmək ümidi ilə bütün kapital risk altına atıla bilər.
Kredit çiyni ilə ticarət nümunəsi
Bir treyder qızıl almağı planlaşdırır, çünki qiymətlərin artması üçün əsaslı səbəblər olduğunu düşünür. Tutaq ki, qızılın bir unsiyasının qiyməti 1,800 ABŞ dollarıdır və treyder 10 unsiya almaq istəyir.
Bu zaman mövqenin ümumi dəyəri belə olacaq: 1,800 × 10 = 18,000 ABŞ dolları.
Bu məbləğ çox böyük olmasa da, əksər treyderlərin ticarət hesablarında istifadə edə biləcəkləri vəsait daha azdır. Əgər hesab 20:1 kredit çiyni təklif edirsə, bu zaman treyder mövqe açmaq və onu saxlamaq üçün ümumi məbləğin 5%-ni marja kimi təmin etməlidir.
Bu halda tələb olunan marja belə hesablanır: 18,000 × 5% = 900 ABŞ dolları.
Yəni treyder cəmi 900 dollar yatırım edərək 18,000 dollar dəyərində 10 unsiya qızıl üzərində nəzarət əldə edir. Əgər qiymət 1% dəyişərsə, bu 180 dollar qazanc və ya zərər deməkdir.
Nəticə
Kredit çiyni anlayışı bizə az miqdarda vəsaitlə daha böyük mövqelərə nəzarət etməyə imkan verir. Bu, xüsusilə kredit çiyninin pulsuz təqdim edildiyi hallarda ticarət dünyasında inqilabi dəyişikliklərə səbəb olmuşdur. Bu imkan həmçinin algoritmlərin və avtomatlaşdırılmış sistemlərin inkişafına təkan verib – onlar kiçik qiymət dəyişikliklərindən faydalanmaq üçün çox yüksək kredit çiynindən istifadə edirlər. Əlbəttə, bu, bazarların dinamikasını dəyişib. Lakin bir şey dəyişməz qalır: mövcud olan bütün kredit çiynindən istifadə etməyə məcbur deyilsiniz.
Unutmayın ki, kredit çiyni iki istiqamətli işləyir – həm qazancı, həm də zərəri artıra bilər. Ona görə də kredit çiynindən istifadə sizin risk iştahınıza, strategiyanıza və bazar şəraitinə uyğun olmalıdır. Əgər siz dəyişkən bazarda ehtiyatlı bir treydersinizsə, minimum kredit çiyni ilə işləmək daha məqsədəuyğundur. Əgər siz riskə meylli bir forex treyderisinizsə və bazar nisbətən sakitdirsə, daha yüksək kredit çiyni seçə bilərsiniz.
Sonda isə, qazancınıza faiz baxımından fokuslanın – pul özü gələcək. Vaxt ayırıb məşq edin, sabitlik və davamlılıq qazandıqdan sonra, daha geniş bazar təsiri əldə etmək üçün kredit çiynindən daha çox istifadə edə və uğurlu ssenaridə daha böyük qazanc əldə edə bilərsiniz.
