ABŞ-da aralıq seçkiləri fond bazarına və maliyyə trendlərinə necə təsir göstərə bilər?

Əsas nəticələr

• Noyabrın 3-də keçiriləcək ABŞ aralıq seçkiləri investorlar ölkənin gələcək siyasət istiqamətini qiymətləndirərkən səhm, istiqraz, valyuta və əmtəə bazarlarında qeyri-müəyyənliyi artıra bilər.
• Tarixi məlumatlar göstərir ki, ABŞ səhm bazarı aralıq seçkilərindən əvvəl, adətən, nisbətən zəif artım nümayiş etdirib, səsvermədən sonrakı aylarda isə möhkəmlənmə tendensiyası göstərib.
• Seçkilərin nəticələri əhəmiyyətli olsa da, inflyasiya, Federal Ehtiyat Sisteminin (Fed) pul siyasəti, iqtisadi artım və şirkətlərin maliyyə nəticələri bazarın əsas hərəkətverici amilləri olaraq qalacaq.

Qlobal bazarların diqqəti noyabrın 3-də keçiriləcək ABŞ aralıq seçkilərinə yönəlib. İnvestorlar nəticələri və onların ABŞ-ın siyasi qərarlarının gələcək istiqamətinə mümkün təsirini gözləyirlər. Mövcud iqtisadi həssaslıq və inflyasiya təzyiqləri fonunda seçkilərin nəticələri səhm və əmtəə bazarlarından tutmuş neft bazarınadək müxtəlif maliyyə seqmentlərinə təsir göstərə bilər. ABŞ-da aralıq seçkilərinin fond bazarına mümkün təsiri yalnız hansı partiyanın qalib gəlməsindən deyil, həm də nəticələrin fiskal siyasətə, tənzimləmə qaydalarına, ticarət siyasətinə və iqtisadi gözləntilərə necə təsir edəcəyindən asılı olacaq.

Aralıq seçkiləri ətrafında gözləntilərin artmasının digər səbəbi onların Federal Ehtiyat Sisteminin ilin son iclasından cəmi bir aydan bir qədər çox əvvəl keçirilməsidir. Fed-in həmin iclası dekabrın 8–9-na planlaşdırılıb. Bu, investorların siyasi mənzərə ilə yanaşı, pul siyasətinin gələcək istiqamətini də yenidən qiymətləndirəcəkləri bir dövr yaradır.

Mövcud vəziyyət müəyyən mənada 2018-ci ili xatırladır. Həmin ilin oktyabrında Federal Ehtiyat Sistemi inflyasiya ilə mübarizə məqsədilə faiz dərəcələrini artırmağa davam edərkən maliyyə bazarlarında kəskin eniş yaşanmışdı. Geniş şəkildə “Qırmızı Oktyabr” adlandırılan həmin dövrdə ticarət gərginlikləri də bazar əhval-ruhiyyəsinə mənfi təsir göstərirdi.

Aralıq seçkilərinin maliyyə bazarlarına və əsas aktiv siniflərinə təsiri

Bazarlar üçün əsas təsir mexanizmi qeyri-müəyyənlikdir. Seçkilərdən əvvəl investorlar vergilər, dövlət xərcləri, tənzimləmə qaydaları və ticarət siyasətində mümkün dəyişiklikləri qiymətləndirərək riskli aktivlər üzrə mövqelərini yenidən nəzərdən keçirə və ya hedcinq əməliyyatlarını artıra bilərlər. Bu, xüsusilə sorğuların nəticələri rəqabətin gərgin keçəcəyinə işarə etdikdə və ya seçkilərin Konqresdəki qüvvələr nisbətini dəyişə biləcəyi hallarda, ABŞ-da aralıq seçkiləri zamanı bazar volatilliyinin artmasına səbəb ola bilər.

Səhm bazarları faiz dərəcələri ilə bağlı gözləntilərə və şirkətlərin maliyyə nəticələrinə həssas qalacaq. ABŞ Xəzinədarlıq istiqrazları bazarı gələcək fiskal xərclər və dövlət borclanması ilə bağlı gözləntilərə reaksiya verə bilər. ABŞ dollarının məzənnəsi isə iqtisadi artım və pul siyasəti ilə bağlı gözləntilərdəki dəyişikliklərdən təsirlənə bilər. Neft və digər əmtəələr də enerji, ticarət və geosiyasi siyasətdəki dəyişikliklərə reaksiya göstərə bilər.

Bununla belə, bu reaksiyalar avtomatik xarakter daşımır. Daha geniş iqtisadi şərait və investorların bazardakı mövqelənməsi seçkilərlə bağlı hadisələrin təsirindən daha güclü rol oynaya bilər.

ABŞ-da aralıq seçkiləri zamanı bazar volatilliyinin və ticarət risklərinin idarə edilməsi

Treydinq fəaliyyəti ilə məşğul olanlar seçkiləri ayrıca ticarət siqnalı kimi deyil, bazar riskinin mənbələrindən biri kimi qiymətləndirməlidirlər. Seçkilərin nəticələri açıqlanarkən müşahidə olunan kəskin qiymət hərəkətləri investorların bazardakı mövqelənməsi, gözlənilməz nəticələr və ya pul və fiskal siyasətlə bağlı gözləntilərin dəyişməsi ilə əlaqəli ola bilər.

Daha vacib məsələ səslər hesablandıqdan sonra nələrin baş verəcəyidir. Nəticələrin aydın olması siyasi qeyri-müəyyənliyi azalda və bazarların diqqətini yenidən inflyasiya, faiz dərəcələri, şirkətlərin maliyyə nəticələri və iqtisadi artım kimi fundamental amillərə yönəldə bilər. Əksinə, nəticələrin mübahisəli və ya qeyri-müəyyən olması investorlar aydınlıq gözlədikcə bazar volatilliyinin daha uzun müddət davam etməsinə səbəb ola bilər.

Aralıq seçkilərindən əvvəl və sonra fond bazarının tarixi göstəriciləri

Tarixi məlumatlar ABŞ-da aralıq seçkilərinin maliyyə bazarlarına necə təsir etdiyini anlamaq üçün faydalı kontekst yaradır. Charles Schwab-ın təhlilinə əsasən, 1974-cü ildən bəri aralıq seçkilərin keçirildiyi illərdə S&P 500 indeksi avqustun 1-dən seçki gününədək orta hesabla təxminən 1,7% yüksəlib. Seçkilərdən sonrakı dövrdə isə göstəricilər tarixən daha güclü olub: indeks növbəti üç ay ərzində orta hesabla 5,7%, altı ay ərzində isə 12,4% artım nümayiş etdirib. Təhlilə daxil edilən 13 aralıq seçkinin hər birindən altı ay sonra indeks müsbət nəticə göstərib.

Bu rəqəmlər 2026-cı il seçkilərindən sonra bazarların mütləq yüksələcəyi demək deyil. Tarixi göstəricilər yalnız onu deməyə əsas verir ki, siyasi qeyri-müəyyənlik azaldıqdan sonra investorlar diqqətlərini yenidən iqtisadi fundamental amillərə yönəldə bilərlər. Faiz dərəcələri, inflyasiya və şirkətlərin maliyyə nəticələri seçkilərdən sonrakı müsbət əhval-ruhiyyəni gücləndirə və ya onun təsirini zəiflədə bilən mühüm amillər olaraq qalır.

Seçkilərdən sonrakı bazar perspektivləri: Hansı sektorların ön plana çıxması gözlənilir?

Sektorlar üzrə bazar reaksiyası, nəticə etibarilə, Vaşinqtonda siyasi güc balansından asılı olacaq. Hakimiyyətin bölünməsi iri qanunvericilik dəyişikliklərini məhdudlaşdıra və siyasi qərarların qəbulunda müəyyən durğunluq yarada bilər. Əksinə, partiyalardan birinin daha güclü mandat əldə etməsi vergitutma, tənzimləmə, dövlət xərcləri və ya ticarət siyasətində dəyişikliklərlə bağlı gözləntiləri artıra bilər.

Texnologiya səhmlərinin dinamikası əsasən şirkətlərin maliyyə nəticələrindən, süni intellektə yönəldilən investisiyalardan və faiz dərəcələrindən asılı qala bilər. Maliyyə sektoru səhmləri tənzimləmə dəyişikliklərinə, iqtisadi artıma və gəlirlilik əyrisinə reaksiya verə bilər. Enerji şirkətlərinin səhmləri hasilat siyasətinə, ticarətə və geosiyasi hadisələrə daha həssas ola bilər. Səhiyyə sektorunda fəaliyyət göstərən şirkətlər isə dövlət xərclərindəki və tənzimləmə qaydalarındakı dəyişikliklərdən təsirlənə bilər.

Qlobal investorlar üçün əsas nəticə ondan ibarətdir ki, aralıq seçkilər qısamüddətli volatillik yarada bilər, lakin bazarın uzunmüddətli istiqaməti böyük ehtimalla seçkilərdən sonrakı proseslərdən asılı olacaq. Buraya Federal Ehtiyat Sisteminin gələcək pul siyasəti, inflyasiya, iqtisadi artım, şirkətlərin maliyyə nəticələri və ölkədə formalaşacaq yeni siyasi güc balansı daxildir.